Informacje podstawowe

Rak skóry powstaje z określonych typów komórek. Rak podstawnokomórkowy rozwija się z komórek warstwy podstawnej, rak płaskonabłonkowy – z komórek płaskich, a czerniak – z melanocytów. Z limfocytów skóry tworzy się ziarniak grzybiasty. Zdarzają się również rzadkie nowotwory wywodzące się z gruczołów potowych i mieszków włosów, ponieważ jednak rosną bardzo powoli, prawie zawsze są to zmiany łagodne.

Aż 80% wszystkich osób, które zgłaszają się do swojego lekarza rodzinnego, ponieważ podejrzewają u siebie raka skóry, dowiaduje się, że obserwowane przez nich zmiany mają łagodny charakter. U dalszych 75% występują zmiany o typie rogowacenia słonecznego, złośliwej plamy soczewicowatej czy choroby Bowena, które mogą ulec przemianie nowotworowej, lecz można je zawczasu skutecznie wyleczyć.

Pozostaje jeszcze 13% osób, którym przekazywana jest zła wiadomość, że mają nowotwór. W tej grupie chorych w 73% przypadków stwierdza się raka podstawnokomórkowego, w 14% - raka płaskonabłonkowego, a w 12% - czerniaka złośliwego. U 1% pacjentów wykrywa się obecność wtórnych przerzutów raków narządów wewnętrznych do skóry.

Rak podstawnokomórkowy jest dziś najczęstszym nowotworem w USA i Australii. Częstość zachorowań na ten typ raka skóry wzrasta również w Wielkiej Brytanii. Lokalizuje się on zwykle na twarzy i prawie zawsze rozwija się u osób po 50. roku życia, lecz może też powstać w każdym innym miejscu, także u młodszych dorosłych. Typowo nowotwór ten jest z początku małym, miękkim guzkiem, który w przeciągu miesięcy lub lat powoli się powiększa, przyjmując kształt okrągłego guzka z zagłębieniem w części środkowej, z małymi perełkowatymi grudkami. Na jego obrzeżu widać drobne poszerzone naczynia krwionośne. Centralne zagłębienie może ulec owrzodzeniu ze strupem na wierzchu – jego usunięcie powoduje odsłonięcie perłowo zabarwionych brzegów.

Niestety nie wszystkie raki podstawnkomórkowe przebiegają tak typowo, jak opisano powyżej, stąd nie zawsze można wcześnie ustalić rozpoznanie. Dermatolodzy dzielą raki podstawnokomórkowe na:

Raki podstawnokomórkowe mogą również przyjmować postać „guzkową”, tworząc pojedynczy gładki guzek na skórze; „torbielowatą” z przezroczystym środkiem; „twardzinopodobną”, w której skóra ulega ścieńczeniu i pojawiają się woskowo białe blaszki lub tarczki; oraz guzkowo-bujającą”, kiedy to zmiana przypomina z wyglądu brodawkę.

Przekaz płynący z powyższych informacji jest następujący: jeśli na skórze pojawi się bez żadnej przyczyny zmiana chorobowa, która po upływie około tygodnia nie zacznie samoistnie zanikać, należy udać się do lekarza, żeby ją zbadał. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że jest to któraś ze zmian łagodnych. Może to być jednak rak podstawnokomórkowy, więc nie można ignorować takiej ewentualności.

Najczęstszą skargą w przebiegu raka podstawnokomórkowego, z którą mężczyzna zgłasza się do lekarza, jest pojawienie się małej krosty na policzku, która krwawi po goleniu. Podczas golenia „ścina się jej czubek” żyletką i zmiana ta „nigdy nie wykazuje tendencji do gojenia się”. Kobieta może zauważyć podobną krostkę w czasie robienia makijażu. Zarówno mężczyzna, jak i kobieta po usłyszeniu rozpoznania choroby są zaskoczeni, a nawet zszokowani.

Na szczęście dla wszystkich osób chorujących na raka podstawnokomórkowewgo ta postać jest najmniej niebezpieczna ze wszystkich raków skóry. Nowotwór ten nie daje przerzutów do innych odległych narządów ciała, jednak gdy nie jest leczony, może naciekać tkanki leżące głęboko pod skórą, nawet kości, i powodować tworzenie się dużych szpecących owrzodzeń na twarzy, które mogą ulegać zakażeniu. Dlatego też wszystkie zmiany na skórze, które podejrzewa się o to, że są wczesnymi postaciami raka podstawnokomórkowego, powinny zostać usunięte, a wycięte tkanki – zbadane pod mikroskopem.

Badanie mikroskopowe raka podstawnokomórkowego służy nie tylko potwierdzeniu rozpoznania, lecz umożliwia również określenie typu komórki (warstwy podstawnej), z której rozwinął się nowotwór. Pozwala też na ocenę odległego rokowania. Patolog bierze pod uwagę wielkość guza, miejsce, z którego został on wycięty, typ komórek nowotworowych i ich aktywność oraz czy podczas operacji została usunięta cała zmiana chorobowa.

Prognoza będzie bardziej ostrożna, jeśli u pacjenta rozpoznano już wcześniej raka podstawnokomórkowego lub gdy nowotwór usunięto ponownie z tego samego miejsca, co by świadczyło o tym, że poprzednie wycięcie nie było dość radykalne i nie spowodowało wyleczenia. Lekarz będzie również bardziej ostrożny odnośnie do rokowania, jeśli pacjent ma problem z układem immunologicznym (np. jest po transplantacji narządu lub choruje na chorobę, która obniża zdolność układu immunologicznego do zwalczania zakażenia bądź raka).

Po rozważeniu wszystkich powyższych aspektów lekarz zaszereguje chorego do grupy niskiego lub wysokiego ryzyka. Wtedy dopiero omówione zostanie dalsze leczenie.

Przejdź do góry

Nasze Poprzednie Kampanie: