Leczenie

Rak płaskonabłonkowy ma wiele wspólnego z rakiem podstawnokomórkowym. Rozwija się na podłożu rogowacenia słonecznego, jest wiązany z ekspozycją na promienie słoneczne i częściej występuje u osób, które mają jasną karnację, oraz u chorych z obniżoną lub stłumioną odpornością. Niekiedy ma związek z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Najważniejszą cechą, która różni ten typ nowotworu od raka podstawnokomórkowego, jest jego skłonność do rozsiewania się (dawania przerzutów) do innych części ciała. Gdy już dochodzi do przerzutów, to wyleczenie tak zaawansowanego raka jest niezwykle trudne. Nowotwory wcześnie rozpoznane, przed rozsiewem, mają bardzo wysoki odsetek wyleczeń.

Początkowo rak płaskonabłonkowy skóry może mieć postać twardego guzka, który wygląda jak brodawka, guzka pokrytego strupem, tworzącego owrzodzenie, lub niegojącego się owrzodzenia skóry bez guza.

Rozpoznanie raka płaskonabłonkowego skóry ustala się na podstawie badania mikroskopowego. Nowotwór klasyfikowany jest według stopni na podstawie wyglądu widzialnych pod mikroskopem komórek, ich aktywności – namnażania – i każdej postaci inwazji na sąsiadujące tkanki, w tym okolice nerwów, naczyń krwionośnych lub węzłów chłonnych.

Głównym celem leczenia raka płaskonabłonkowego jest usunięcie zmiany nowotworowej w całości, zanim dojdzie do powstania przerzutów, i uniknięcie rozsiania komórek raka w czasie zabiegu chirurgicznego. Celem jest również zlikwidowanie wszystkich wtórnych ognisk nowotworu znajdujących się wokół guza. Znacznie trudniejsze, a czasami niemożliwe jest znalezienie przerzutów w innych narządach i ich usunięcie (np. z płuc).

Zabieg chirurgiczny

Leczeniem z wyboru, jedynym dającym najlepsze wyniki w przypadku raka płaskonabłonkowego, a także raka podstawnokomórkowego, jest wycięcie chirurgiczne zmiany nowotworowej. Ponieważ nawet małe ognisko raka płaskonabłonkowego może być źródłem przerzutów do sąsiadujących tkanek, zabieg chirurgiczny musi być rozległy. Wielkość usuniętego obszaru prawidłowej skóry wokół małego guzka czy owrzodzenia może być nieprzyjemnym zaskoczeniem, a nawet szokiem dla kogoś, kto oczekiwał wycięcia samej chorobowej zmiany. Im większy jest guz, tym bardziej rozległe jest jego rozprzestrzenienie mikroskopowe w skórze, co sprawia, że musi być usunięty z szerszym marginesem zdrowej skóry.

Tak jak w przypadku raka podstawnokomórkowego, w celu określeniu marginesów zasięgu guza wielu chirurgów stosuje metodę chirurgii mikrograficznej Mohsa. Lecz w przypadku raka płaskonabłonkowego może być jeszcze dodatkowe utrudnienie, jakim jest mikroskopowo widoczne rozprzestrzenianie się nowotworu, którego technika ta nie jest w stanie wykryć. Dlatego lekarze usuwają większy obszar zdrowej skóry niż w przypadku raka podstawnokomórkowego. Metodę chirurgii mikrograficznej Mohsa stosuje się w rakach płaskonabłonkowych wysokiego ryzyka, kiedy usunięcie dużych obszarów skóry wokół guza byłoby trudne, ponieważ spowodowałoby wystąpienie u pacjenta różnorodnych problemów. Dobrymi przykładami jest skóra powiek czy kąt pomiędzy nosem a uchem. Bez względu na rodzaj zastosowanej techniki chirurgicznej ważne jest, aby wyciąć dostatecznie duży obszar zdrowej tkanki tak, by mieć gwarancję, że usunięto całą zmianę nowotworową.

Łyżeczkowanie i elektrokoagulacja

Wiele ośrodków donosi o dobrych wynikach leczenia metoda łyżeczkowania i elektrokoagulacji wolno rosnących raków płaskonabłonkowych o średnicy poniżej 1 cm, których komórki w obrazie mikroskopowym są dojrzałe i nie wykazują cech niezróżnicowania. Jednak chirurdzy ograniczają stosowanie tych metod do obszarów skóry, które były wystawiane na działanie promieni słonecznych, takich jak przedramiona i grzbiety dłoni. Nie stosuje się ich jako jedynej techniki leczenia w przypadku guzów wysokiego ryzyka, a także w nawrotach choroby.

Niektórzy chirurdzy w pierwszej kolejności wykonują łyżeczkowanie, ponieważ na podstawie konsystencji guza mogą ocenić jego zasięg. Najpierw łyżeczkują zmianę, a następnie przeprowadzają elektrokoagulację, aby prądem wysuszyć ranę. Procedurę tę powtarza się co najmniej raz, a czasami 2 razy. Po zmniejszeniu w ten sposób wielkości guza chirurg może zastosować metodę chirurgii mikrograficznej Mohsa, aby zakończyć proces leczenia. Jeśli istnieją ku temu odpowiednie warunki, zabieg chirurgiczny można zastąpić krioterapią lub radioterapią.

Kriochirurgia

Niektórzy dermatolodzy w przypadku raka płaskonabłonkowego o małych rozmiarach proponują przeprowadzenie zabiegu krioterapii (zamrażania za pomocą ciekłego azotu). U osób, które mają doświadczenie w wykonywaniu tego typu zabiegów, wyniki leczenia są dobre, pod warunkiem, że rozpoznanie zostanie wcześniej potwierdzone badaniem histopatologicznym i nie jest to agresywna postać raka.

Radioterapia

W przypadku raka płaskonabłonkowego wyniki radioterapii są porównywalne do wyników leczenia chirurgicznego, a wygląd skóry po napromieniowaniu jest niekiedy nawet lepszy. Radioterapia może być metodą leczenia z wyboru w przypadku guza zlokalizowanego na wardze czy wewnętrznej powierzchni nozdrzy oraz na małżowinie usznej. Terapię tę stosuje się w zaawansowanych postaciach raka płaskonabłonkowego, kiedy wykonanie zabiegu chirurgicznego obciążone jest wysokim ryzykiem.

Kontrola

Sam proces leczenia jest tylko etapem początkowym. Jeśli pacjent choruje na raka płaskonabłonkowego, długoletni okres przeżycia zależy przede wszystkim od tego, czy uda się do lekarza, zanim rak rozprzestrzeni się i rozsieje do innych okolic ciała. Jest bardzo prawdopodobne, że tak właśnie postąpi, gdyż większość osób z rakiem płaskonabłonkowym zostaje wyleczona.

Drugim warunkiem, który wpływa na długoletnie przeżycie jest zastosowanie odpowiedniej metody leczenia: wycięcia chirurgicznego w przypadku raka płaskonabłonkowego należącego do grupy wysokiego ryzyka oraz być może łyżeczkowania i kriochirurgii w postaciach mniej inwazyjnych.

Trzecim warunkiem jest dalsza kontrola. Około 95% wznów i odległych przerzutów wykrywa się w okresie 5 lat od operacji. Jeśli pacjent jest dostatecznie czujny i w razie ich wystąpienia odpowiednio wcześnie uda się do lekarza, to ma szansę na wyleczenie. Dlatego też powinien znajdować się pod stałą kontrolą szpitalną co najmniej 5 lat i wiedzieć, jak badać skórę w poszukiwaniu jakichkolwiek podejrzanych zmian.

Jeżeli chory miała raka płaskonabłonkowego, jest obciążony wyższym ryzykiem nawrotu choroby i rozwoju kolejnego ogniska nowotworu. Trzeba być czujnym i uważnie obserwować swoją skórę – gdy pojawi się na niej coś nowego, z pewnością zostanie to zauważone.

Przejdź do góry

Nasze Poprzednie Kampanie: