Wykrywanie

Samodzielne wykrywanie wczesnych ognisk czerniaka

Im wcześniej zauważymy ognisko czerniaka na swojej skórze, tym większe są szanse na to, że zostanie on uchwycony przed wytworzeniem odległych przerzutów i że uzyska się trwałe wyleczenie.

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że zmiana na skórze jest czerniakiem, gdy jest niesymetryczna (większość łagodnych zmian ma symetryczny kształt), ma nierówne obrysy i jej granice sprawiają wrażenie rozmytych, a ponadto jakby w sposób niezauważalny wnika w sąsiadującą z nią skórę, na jej powierzchni występują różnorodne odcienie koloru brązowego, czarnego lub niebieskiego i jej średnica przekracza 6 mm. Powyższe cechy stanowią podstawę rozpoznania czerniaka z wykorzystaniem systemu ABCDE, który stosuje się, aby ostrzec osoby na świecie, że mogą mieć ten nowotwór:

CZERNIAK

System ABCDE nie uwzględnia również „guzkowatych” postaci czerniaka, które mogą być symetryczne i mieć dobrze widoczne gładkie, regularne brzegi, w wyniku czego pacjent może się zgłosić do lekarza już w zaawansowanym stadium rozwoju choroby. Ponadto w czerniakach guzkowatych i tych o małych wymiarach mogą nie występować zmiany w zabarwieniu, a małe zmiany nowotworowe niekiedy dają odległe przerzuty, zanim osiągną średnicę 6 mm. W przypadku wczesnych postaci czerniaków mogą nie występować kryteria ABC i D. System ABCDE nie bierze pod uwagę „świeżych” zmian w wyglądzie skóry, co jest jego poważną wadą.

Nowe opracowania broszurowe wydane przez Amerykańskie Towarzystwo Przeciwrakowe i grupę zajmującą się badaniami nad rakiem w Wielkiej Brytanii nie korzystają z systemu ABCDE – został on zastąpiony nowym, siedmiopunktowym testem. Poniżej podano trzy główne cechy czerniaka:

Trzy mniejsze objawy to:

Jeśli masz na skórze zmianę, w której występuje jedna lub więcej głównych cech i któryś z mniejszych objawów, zmiana ta jest czerniakiem bez względu na wielkość, barwę czy kształt, chyba że badanie histopatologiczne wykaże coś innego.

Najważniejsze wczesne objawy czerniaka to zmiana wielkości, kształtu bądź barwy znamienia, i że te zmiany zachodzą w przeciągu miesiąca lub dwóch, a nawet roku lub dwóch. Dodatkowym objawem ostrzegawczym jest pojawienie się nowych ognisk czy owrzodzeń, które nie chcą się goić. Te kryteria pozwalają na wychwycenie małych ognisk czerniaka, czerniaka guzkowatego i czerniaka bezbarwnikowego (czerniaka, który ma taki sam kolor jak otaczająca go skóra). Czerniaki guzkowe, które przypominają kształtem małe kopuły, mogą w ogóle nie posiadać barwnika. Około połowa z nich ma różowy kolor, co może uspokoić osobę z takimi zmianami, która łudzi się, że nie mają one złośliwego charakteru. Jednak system siedmiopunktowy pozwala na ich wykrycie, ponieważ stopniowo się powiększają, mogą swędzieć i być zaczerwienione, krwawią lub też są odczuwane inaczej. Czerniaki, które rozprzestrzeniają się na powierzchni skóry, mają prawie zawsze zabarwienie ciemnobrązowe bądź czarne i znacznie szybciej wywołują zainteresowanie czy budzą niepokój.

Wykrywanie wczesnych zmian czerniakowych – jak robi to lekarz?

Jeśli lekarz ma wątpliwości, czy zmiana na skórze jest czerniakiem, czy też nie, najlepszym sposobem na ustalenie rozpoznania jest przeprowadzenie biopsji polegającej na wycięciu całej zmiany. Usuwa się ją z leżącym wokół marginesem niezmienionej skóry, a pobrany materiał bada się pod mikroskopem.

Przed wykonaniem biopsji lekarz może za pomocą specjalnych urządzeń zwanych dermatoskopami, obejrzeć dokładnie zmianę skórną. Urządzenia te powiększają obraz zmiany i emitują światło spolaryzowane. Skórę można też pokryć specjalnym płynem, co zapobiega rozpraszaniu światła na jej powierzchni. Taka „epiluminescencja” pozwala na przyjrzenie się nawet najmniejszym szczegółom zmiany, których nie można dostrzec gołym okiem.

W wyniku oglądania pod mikroskopem powierzchni skóry ujawniają się szczegółowo zmiany barwy (często na powierzchni zmiany złośliwej widać niebieskobiałą „woalkę”) i „promieniste rozprzestrzenianie się” (smugi melaniny rozchodzące się od środka) oraz znajdujące się na obrzeżu zmiany chorobowej czarne kropki (zbudowane z melaniny). Istnieje również system komputerowy, który stosuje się do analizy fotografii znamion chorobowych i porównania ich cech charakterystycznych ze zbiorem fotografii podobnych zmian, w którym znajdują się zarówno zmiany łagodne, jak i złośliwe. W końcowej fazie badania komputer ocenia, czy analizowana zmiana ma charakter łagodny, czy złośliwy.

Przejdź do góry

Nasze Poprzednie Kampanie: